Profesyonel sporda nihai amaç kazanmaktır. Sporcunun bireysel hedefleri, taraftarların, kulübün, sponsorların ya da medyanın beklentileri sporcu üzerinde baskı oluşturmaktadır. Oluşan bu baskının üstesinden gelinebilmesi için sporcuların fiziksel becerilerinin geliştirilmesi kadar zihinsel becerilerinin de geliştirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle sporcuların zihinsel antrenman tekniklerini öğrenip uygulaması hem yaratılan bu baskının üstesinden gelebilmeleri hem de performanslarını artırabilmeleri için oldukça önemlidir.
İkizler ve Karagözoğlu zihinsel antrenmanı, herhangi bir fiili alıştırma yapmaksızın, sadece planlı ve yoğun bir şekilde hayal ederek (zihinde canlandırarak) yeni bir hareketin öğrenilmesi veya zaten bilinen bir hareketin mükemmelleştirilmesi süreci olarak tanımlar. Koruç ise, müsabaka ve antrenmanda meydana gelebilecek olumlu ve olumsuz durumlara karşı yapılması düşünülen hareketin uygulama olmaksızın planlı ve yoğun bir şekilde zihinde canlandırılması şeklinde ifade etmektedir. Tiger Woods zihinsel antrenmanı tanımlarken; vuruşu görmelisiniz ve ellerinizle onu hissetmelisiniz şeklinde ifade etmiştir.
Zihinsel antrenman psikolojik bir beceridir ve sporcunun performansını yükseltmede önemli bir güce sahiptir. Spor psikolojisinde yapılan birçok araştırma zihinsel antrenmanın performans üzerinde ve diğer psikolojik beceriler üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermektedir ki çoğu zamanlarda zihinsel durumların, fiziksel, teknik ve taktiksel duruma göre daha etkili olduğu kanıtlanmıştır. Zihinsel antrenmanın faydaları hakkında yapılan çalışmalara örnek vermek gerekirse, Botwina ve Krawczynski, zihinsel antrenmanın penaltı atışı performansına olan etkisini incelemişlerdir. Fiziksel özellikler ve beceri düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmayan katılımcıların elde ettikleri skorlar doğrultusunda, fiziksel antrenmanın yanında zihinsel antrenman da yapan grubun yüksek skora sahip olması zihinsel antrenmanın performansa olan etkisini gözler önüne sermektedir. Ayrıca 1990, Amerika’da Olimpik Spor Merkezinde yapılan bir araştırmada olimpik sporcuların %90’ı imgelemenin farklı biçimlerini kullandıklarını ve bunların %97’sinin performanslarına olumlu yansıdığını ifade etmişlerdir. Colorado Üniversitesi’ndeki bir psikolog, bir kayak sporcusunun, yarışmadaymış gibi kayış yaptığını oturup zihninde canlandırdığında, sanki yokuş aşağı gerçekten kayıyormuş gibi bacaklarında ve kollarında benzer elektriksel uyarımlar olduğunu keşfetmiştir. Zihinsel antrenmanların sadece müsabaka döneminde performansa olumlu bir etkisi yoktur. Sakatlık süreci ve geri dönüş döneminde de sporcuların sıklıkla başvurması gereken bir çalışmadır.
Sporcular teknik, taktik ve fiziksel becerilerini geliştirmek için fiziksel antrenman yaparken, bu antrenmanları zihinsel antrenmanlarla desteklemek zorundadır. Çünkü yapılan çalışmalarda, zihinsel antrenmanla desteklenen fiziksel antrenmanların sporcunun gelişimine çok ciddi katkılar yaptığı saptanmıştır.
Kaynakça
1. İkizler C., Karagözoğlu C., Sporda Başarının Psikolojisi, Alfa Yayınları, 1997, Akt: Kaan Arslanoğlu, Futbolun Psikiyatrisi, İthaki Yayınları, 2005.
2. Aktepe K., Sporda Zihinsel Antrenmanın Önemi ve Ferdi Milli Sporcuların Zihinsel Antrenman Bilgi ve Uygulama Düzeylerinin Tespiti, Yüksek Lisans Tezi, 2006.
3. Altıntaş A., Akalan C., Zihinsel Antrenman ve Yüksek Performans, Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2008.
4. Weinberg R. S., Gould D., Spor ve Egzersiz Psikolojisinin Temelleri, Nobel Akademik Yayıncılık, 2019.
5. Arslan Ö., Golfe yeni başlayanlarda (13-15 yaş), zihinsel antrenman uygulamalarının pata vuruş becerisini öğrenme sürecine etkisi, Yüksek Lisans Tezi, 2015.